وزارت
علوم، تحقيقات و فناوري
معاونت
دانشجويي
اداره كل امور
دانشجويان داخل
دفتر مركزي مشاوره
دانشآموختگان دانشگاهها علاوه بر دانش و مهارتهاي تخصصي، لازم است از ويژگي ها و
توانمنديهايي برخوردار باشند كه موجبات بهزيستي فردي و اجتماعي را فراهم سازد. از
جمله اين ويژگيها و توانمنديها ميتوان به داشتن مهارتهاي اجتماعي و زندگي،
مديريت بر استرس، مديريت بر هيجانها، ايجاد ارتباط سازنده و مؤثر با ديگران، اتخاذ
سبك زندگي سالم و ارتقاء كيفيت زندگي اشاره كرد. ارتقاء توانمندي ها و پيشگيري از
آسيب هاي رواني- اجتماعي دانشجويان و دانشگاهها با دو هدف؛
«
ارتقاء سطح دانش و بينش دانشجويان و دانشگاهيان »
و
«
ايجاد بستر مناسب براي ارائه خدمات بهداشت رواني »
در
دستور كار دفتر مركزي مشاوره و مراكز مشاوره دانشگاهها قرار گرفته است.
آشنایی با دفتر مرکزی مشاوره
ضرورت تاسیس دفتر مرکزی مشاوره در وزارت علوم که در آن زمان وزارت فرهنگ و آموزش
عالی نامیده می شد از مدتها پیش احساس می گردید. با عنايت به وجود مسايل ومشكلات
روانشناختي و آسيب پذيري دانشجويان ، رسيدگي و اتخاذ تدابيري براي تامين و توسعه
بهداشت رواني و ارائه استراتژي ها و راه حلهاي مناسب مشاورهاي و درماني در جهت
رفع مشكلات و ايجاد وحدت رويه در دانشگاه ها، لزوم تاسيس دفتري را جهت تحقق اين امر
مهم آشكار ميكند.
براي اولين بار
در شهريور سال 1370 بنا به درخواست معاون محترم دانشجويي وقت وزارت علوم، تحقيقات و
فناوري، آقاي دكتر فرامرز سهرابي "دفتر مركزي مشاوره دانشجويي" را تاسيس
كرده و تا شهريور 1371 مسئوليت اين دفتر را برعهدهداشتند و اساسنامه دفتر و
آييننامه تشكيل مراكز مشاوره دانشجويي دانشگاهها را تدوين و به دانشگاهها ابلاغ
كردند و مركز مشاوره 4 دانشگاه نيز داير شد. سپس به ترتيب آقاي دكتر رحمت ا...
نوراني پور(76-1372)،
خانم دكتر اكرم خمسه (77-1376)، آقاي دكتر عليرضا مرادي (82-1379)، آقاي دكتر حميد
پورشريفي (85-1382)، آقاي دكتر فرامرز سهرابي (86-1385) و خانم دكتر صديقه ترقي جاه
به عنوان قائم مقام(شش ماهه اول 1387) اين مسئوليت را به عهده داشتند و از
شهريورماه 1387 تاكنون اين مسئوليت برعهده آقاي دكتر حميد يعقوبي نهاده شدهاست.
اهداف دفتر مركزي مشاوره
1-
برنامهريزي و سياستگزاري به منظور كمك به دانشجو براي تصميمگيري آگاهانه،
عاقلانه و حسن انتخاب توسط مراكز مشاوره دانشگاهها. 2- برنامهريزي و سياست
گزاري به منظور حل مشكلات تحصيلي، خانوادگي، شغلي، رفتاري، اخلاقي، رواني و مسايل
مربوط به ازدواج دانشجويان توسط مراكز مشاوره دانشجويي. 3- برنامهريزي در راستاي
ارتقاء و رشد رواني، عاطفي، اجتماعي و اخلاقي دانشجويان. 4- كمك به سازگاري مؤثر با
محيط درس و زندگي و توسعه و بهبود روابط اجتماعي و پيشرفت تحصيلي. 5- برنامهريزي
به منظور پيشگيري از بروز و شيوع مسايل و مشكلات دانشجويان. 6- برنامهريزي و اجراي
برنامههاي بهداشت رواني در دانشگاهها و محيطهاي دانشجويي
ارکان تصمیم گیری دفتر مرکزی مشاوره
1- مسئول دفتر
مرکزی مشاوره
كه با حكم معاونت دانشجويي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري منصوب ميگردد و 2-
شورای برنامهریزی تخصصی دفتر مرکزی مشاوره كه وظيفه سياستگزاري، تدوين آيين
نامه و شيوهنامههاي لازم جهت فعاليتهاي مراكز مشاوره دانشجويي دانشگاهها، بررسي
و تصويب راهبردهاي پيشگيرانه و ارتقاي بهداشت رواني دانشجويان را برعهده داشته و با
تركيب اعضاء زير هر دو ماه يك بار تشكيل جلسه ميدهد:
معاونت دانشجويي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري(رييس شورا)، مدير كل امور
دانشجويان داخل وزارت علوم، تحقيقات و فناوري(نايب رييس شورا)، مسئول دفتر
مركزي مشاوره وزارت علوم (دبيرشورا)، مدير كل فرهنگي وزارت علوم، معاون دفتر مركزي
مشاوره وزارت علوم ، دبيران مناطق يك تا پنج مراكز مشاوره دانشجويي
دانشگاهها، يك نفر صاحب نظر در حرفه بهداشت رواني با تاكيد بر روانشناسي و
مشاوره، دو عضو چرخشي شامل يك نفر از معاونين دانشجويي دانشگاه ها و يك نفر
صاحبنظر.
انواع فعالیت های دفتر مرکزی مشاوره
الف- فعالیت
های ستادی:
سياستگزاري(تدوین
آیین نامه ها و دستورالعمل ها)؛ پشتیبانی مالی (ابلاغ بودجه) ، نرم افزاری (تدوین
وارسال محتوای آموزشی و... ) و سخت افزاری (تهیه و ارسال مواردی نظیر کامپیوتر و
دستگاه نمابر) از مراکز مشاوره دانشجویی ؛ هماهنگی های تخصصی ؛ تهيه گزارش از
فعالیت های مراکز مشاوره دانشجویی و ارزیابی و نظارت بر عملکرد آنها؛ تدوین گزارش
های کشوری و ...
ب- فعالیت های
مشترک با مراکز مشاوره دانشجویی :
تهیه و تدوین نشریه،
بروشور و کتابچههای آموزشی؛ برگزاری دوره های آموزشی ویژه کارشناسان و دانشگاهیان؛
برگزاری مسابقههای سراسری؛ برگزاری سمینارها و گردهمایی ها و ...
فعالیتهای آموزشی
برگزاري کارگاه های آموزشی ویژه کارشناسان مراكز مشاوره دانشجويي، رابطین تخصصی
پیشگیری از مصرف مواد، مدیران و کارکنان دانشگاهها در زمينههاي بهداشت روان،
پيشگيري و درمان اختلالات و آسيبهاي رواني اجتماعي
لازم به ذکر است که آمار فوق بدون احتساب
کارگاه های آموزشی است که صرفا توسط مراکز مشاوره دانشگاه ها برگزار گردیده است.
فعالیتهای انتشاراتی
تدوين طرحهاي
پيشگيرانه
از جمله طرح جامع
«
پيشگيری از خودکشی
در دانشگاهها » ، طرح جامع « پيشگيری از مصرف مواد در دانشگاهها »، تهيه و تدوين
منابع آموزشي شامل کتابچه های آموزشی ویژه دانشجویان، کارکنان دانشگاهها و
کارشناسان مراكز مشاوره دانشجويي، بروشورهای آموزشی ویژه دانشجویان،
بروشورهای معلم مهر ویژه اساتید دانشگاهها، ماهنامه پیام مشاور (68 شماره)،
گاهنامه دختران دانشجو (5 شماره)، انتشار مجموعه مقالات سمينارهاي سراسري
بهداشت رواني دانشجويان، مجله دفتر مرکزی مشاوره (فصلنامه سلامت روان)،
انتشار گزارش هاي پژوهشي، پوسترهای بهداشت روان، انتشارات علمي، تراكت ، بنر
و ...
اهم فعالیتهای پژوهشی
انجام طرح بررسی سلامت عمومی دانشجویان دانشگاههای سراسر کشور ورودی 79-1378 با حجم
نمونه 14200 نفر، طرح بررسی سلامت رواني دانشجویان ورودی 1383 با حجم نمونه 45000
نفر، طرح بررسی سلامت رواني دانشجویان ورودی 1385 با 44094 دانشجوي مقطع كارشناسي،
طرح پژوهشی شیوع شناسی مصرف مواد در دانشجویان دانشگاههای شهر تهران با 5231 نفر،
طرح شيوع و بروز مصرف مواد در 5 دانشگاه در سال85 ، طرح پايش سلامت جسمي و
روانشناختي دانشجويان (كارنامه سلامت) ويژه دانشجويان ورودي86 در مقطع كارشناسي با
40338 نفر، طرح پژوهشي همبسته هاي سلامت روانشناختي دانشجويان شركت كننده در اولين
جشنواره ورزشي دانشجويان نخبه علمي سراسر كشور در آبان ماه 1387 و طرح پايش سلامت
جسمي و روانشناختي دانشجويان (كارنامه سلامت) ورودي87 در مقاطع كارشناسي و
كارشناسي ارشد كه دركليه دانشگاههاي تحتپوشش وزارت علوم، تحقيقات و فناوري درحال
اجرا ميباشد.
تهيه بانکهای اطلاعاتی
بانکهاي اطلاعات مراجعان مراکز مشاوره دانشگاهها، کارشناسان مراکز مشاوره
دانشگاهها، پژوهشهای بهداشت رواني دانشجويان، مصرف مواد در دانشجویان، موارد
خودکشی در دانشجویان و ...
سمینارها و گردهمایی ها
تدوین آیین
نامه و برگزاري چهار سمينار سراسري بهداشت رواني دانشجویان
در اسفندماه1380 با 55 مقاله پذيرفته شده از مجموع 160 مقاله، اسفندماه 1383با90
مقاله پذيرفتهشده از مجموع 350 مقاله، خردادماه 1385با 137 مقاله پذيرفتهشده،
خرداد 1387 با 130 مقاله پذيرفته شده از مجموع 580 مقاله و برگزاري پانزده گردهمايي
روساي مراكز مشاوره دانشجويي از سال 1372 تاكنون
فعالیتهای ترویجی
برگزاری
مناسبتهای خاص(
گراميداشت روز جهانی بهداشت روان،
روز مبارزه با مواد مخدر،
روز جهانی مبارزه با ایدز
،
هفته خوابگاههای دانشجویی)،
برپايي نمايشگاههاي مختلف در زمينه مشاوره و بهداشت روان، ارتباط و فعاليت مشترك
با سازمانها و ديگر دستگاه هاي مرتبط، برگزاری اولين و دومين مسابقههای سراسری
بهداشت روانی دانشجویان
ساير فعالیتها و اقدامات مهم
راه اندازي مشاوره
تلفني با سطح پوشش تمام دانشگاههاي شهر تهران، همكاري با كميته پايش و ارزيابي
برنامه كشوري ايدز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ، همكاري با ستاد مبارزه با
مواد مخدر و معاونت اجتماعي ناجا، همكاري با اداره كل پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي
سازمان بهزيستي
در
جهت اجرائي كردن برنامه آموزش مهارتهاي زندگي و مشاوره قبل از ازدواج ، جهاد
دانشگاهی دانشگاه شهيدبهشتي و سازمان نظام روان شناسی و مشاوره جمهوری اسلامی ایران
مناطق مشاوره دانشجويي
شيوهنامه
منطقهبندي مراكز مشاوره دانشگاههاي كشور در سال 1383 با توجه به نيازمنديها،
مسايل و مشكلات ويژه و با هدف تبادل تجارب ميان مراكز مشاوره
دانشگاهها، تدوين و مراكز مشاوره دانشگاههاي كشور به پنج منطقه تقسيم شد. هر منطقه
داراي دوركن تصميم گيري است: 1- شوراي منطقه متشكل از روساي مراكز مشاوره و 2-
دبيرخانه منطقه با مسئوليت دبير شورا كه هر ساله از بين روساي مراكز مشاوره انتخاب
ميگردد.
تشویقهای بهعمل آمده از دفتر مرکزی
مشاوره
سازمان ملی جوانان در سال 1382 (جهت تدوين طرحهاي مشترك از جمله برنامه آموزش پيش
از ازدواج در دانشگاهها)، ستاد مبارزه با مواد مخدر در سال 1382 (پيشگيري از سوء
مصرف مواد مخدر)، مقام عالی وزارت متبوع در سال 1383 (اجراي برنامههاي متنوع
بهداشت روان در دانشگاهها)، وزارتبهداشت، درمان و آموزش پزشكي و معاونت امور
فرهنگي و پيشگيري سازمان بهزيستي كشور در سالهاي 1384 و 1385 (پيشگيري از آسيبهاي
رواني- اجتماعي)